La Garde-Adhémar Dorp langs de autoroute du Soleil
La Garde-Adhémar werd al in de oudheid bewoond. Al is de plaats van de het dorp nu anders dan in de Romeinse tijd want toen lag onderaan de berg. Deze plek staat nu bekend onder de naam Val des Nymphes. Hier is een waterbron en het is duidelijk dat op deze plek godinnen werden aanbeden. Na de kerstening van Europa nam de kerk de plek over en in de elfde eeuw werd er een klooster gebouwd.
In de dertiende eeuw verhuisde de bevolking naar de plaats waar het dorp nu is omdat die beter te verdedigen was. Van de vier kerken die hier oorspronkelijk stonden is er nu nog één over maar de plek is absoluut de moeite van een bezoek waard.
In het dorp zelf staat natuurlijk ook een kerk. Het is een Romaans exemplaar met een achthoekige toren die in het midden van de kerk is geplaatst. Dat zie je wel meer bij Romaanse kerken in het zuiden van Frankrijk. Wat minder gewoon is, is de entree die rond van vorm is. De achterkant, of beter de westkant, van de kerk heeft dezelfde vorm.
Vlakbij de kerk is er een mooie kruidentuin die in de jaren negentig is aangelegd. Tot slot zijn er de verdedigingswerken die stammen uit de dertiende eeuw.
Video van La Garde-Adhémar
E-Magazine
Evenementen in La Garde-Adhémar
Kaart van La Garde-Adhémar en omgeving
Les plus beaux villages de France weergeven op een grotere kaart
In de buurt van La Garde-Adhémar
Mirmande: terrasbouw in de Drôme
Maar het liep allemaal anders want aan het einde negentiende eeuw ging het mis. De vraag naar zijde daalde dramatisch waardoor het één na de andere boer het voor gezien hield. Het dorp liep leeg en de gebouwen raakte in verval. Dit proces werd versterkt door de belasting. Deze werd namelijk berekend aan de hand van de hoeveelheid dakpannen en om onder belastingverplichtingen uit te komen sloopten huiseigenaren massaal de daken. Je hoeft geen bouwkunde te hebben gestudeerd om te bedenken dat dit een negatieve invloed had op de conditie van de gebouwen in het dorp.
Mirmande werd uiteindelijk gered door een combinatie van fruit en kunst. De landbouw stapte over op fruit en het vervallen dorp bleek aantrekkelijk te zijn voor kunstenaars. Een beetje ruïne levert kennelijk inspiratie op. André Lhote was daar er één van. De kubist vestigde zich in het dorp en zette het zo weer op de kaart.
Ook nu nog wonen er kunstenaars in Mirmande die hun werk exposeren in één van de twee kerken. Naast kunst is er aandacht voor de natuur. Zo is er een botanische route uitgezet met aandacht voor de flora van de Drôme.
Mirmande is een prachtig dorp dat door zijn ligging aan de snelweg een perfecte plaats is om wat langer te stoppen tijdens een lange rit. Dat is veel aantrekkelijker dan een overvolle aire en het dorp heeft een bakker waardoor ook de hongerige reiziger aan zijn trekken komt.
Saint Quirin: dorp met kerk, kapel en bron in Lotharingen
Wij parkeerde de auto voor het gemeentehuis en besloten eerst een kop koffie te drinken. Het restaurant had hier niet helemaal op gerekend want de bediening raakte lichtelijk in paniek bij de bestelling. Uiteindelijk kregen we de koffie die niet de geschiedenis in gaat als de lekkerste die ook heb gedronken, ook niet de vieste trouwens.
Na deze wat teleurstellende ervaring liepen we naar de kerk. Daarbij namen we een pad dat rechts achter het gemeentehuis begint en die is aan te raden. Even denk je dat je door iemands tuin loopt maar het is allemaal openbaar. Het pad leidt je langs het plaatselijke beekje waar even verder op de bron is te vinden met daarbij een beeld van de bijbehorende heilige. Het is een leuke wandeling waarbij je een soort van heemtuin passeert.
De uivormige daken van de torens vallen direct op. Opvallend is de houten luchtbrug tussen de torens.
Kerk
De kerk is best groot voor het formaat van het dorp en vormde een onderdeel van een priorij, een soort van dependence van een klooster. Die bestaat nu niet meer. Naast de kerk op het plein staat een fraai schoolgebouw met daar achter nog een kleuterschool. Het geheel vormt een complex dat nogal groot aandoet in het dorp, het voelt bijna stedelijk.
De dubbele torens van kerk trekken direct de aandacht. Deze zie je echter wel meer in de omgeving van de Maas en Moezel. De abdijkerk in Saint Hubert in België heeft ook zulke torens. Het is gebouwd in de achttiende eeuw in de barokke stijl. De uivormige daken van de torens zijn opvallend. Die zie je niet zo vaak in Frankrijk maar Duitsland is hier ook niet zo ver natuurlijk. Opvallend is de houten luchtburg tussen de torens. Dat heb ik nog nooit eerder gezien.
Binnen in de kerk vind je een uitstekend gerenoveerd orgel dat aan het einde van de achttiende eeuw is gebouwd. In de zomer worden er regelmatig concerten gegeven. Het interieur van de kerk omvat verschillende fraaie voorbeelden van meubelen in zowel Lodewijk XIV als Lodewijk XV stijl. De preekstoel heeft prachtig houtsnijwerk en midden in de kerk hangt een enorme kroonluchter; een opvallend ding.
Kapel
het uitzicht bij de kapel is prachtig. Je kan ver zien en je hebt mooi zicht op het dorp beneden.
Een ander opvallend gebouw in Saint Quirin is de kapel die op de heuvel boven het dorp staat. Op deze plek stond in de oudheid al een Keltisch heiligdom en gezien het uitzicht is het ook niet vreemd dat ze hiervoor deze plek hebben gekozen.
Er staat boven half in het bos een grote vierkante tafel. Of dit het oorspronkelijk heiligdom markeert of dit een altaar is voor een openlucht mis heb ik niet kunnen achterhalen. Misschien is het wel allebei.
Door de straat tegenover de kerk in te lopen kom je bij de kapel. Dat is best klimmetje en het wegdek is ook niet heel erg vlak. Doe dus rustig aan. Wij kwamen toch met enig sinds verhoogde hartslag boven bij het gebouwtje aan.
Het kapelletje is oud en moet het echt van de vorm en de plek hebben hebben. Die is prachtig waarbij vooral het uitzicht opvalt. Je kan ver kijken en bovendien heb je een mooi uitzicht op het dorp zelf. Buiten ons was er niemand en dat is altijd goed voor de ervaring.
Het interieur is eenvoudig, koel en dankzij de kleine ramen erg donker en dat was wel fijn want wij waren hier op een warme dag. De gekleurde ramen zijn fraai maar het meest opvallende was de moderne aluminium trap die halverwege het altaar hangt. Kennelijk is dat de manier om de toren te beklimmen. Een zeer aparte vorm van functionele architectuur.
Bron van Quirinus
Tot slot is er nog een bron in het dorp. Deze ligt achter de kleuterschool en is versierd met een beeld van de Heilige Quirinus. Nu zijn er maar liefst vier heilige met deze naam en het was mij niet echt duidelijk om welke het hier gaat maar na enig onderzoek hebben we hier te maken met Quirinus van Neuss zou gaan. Dit is een Romeinse volkstribuun die als martelaar is gestorven.
Hij wordt vooral in het westen van Duitsland vereerd en veel bronnen zijn naar hem genoemd. Het water zou wonderbaarlijke krachten bezitten en in staat zijn om verschillende ziektes te genezen. Daarnaast is hij beschermheilige van paarden en runderen. Gezien de agrarische karakter van deze streek een prima keuze.
Atout-France-Daniel-PhilippeEguisheim: gezellig rond dorp in de Elzas ****
Dat hebben wij echter niet gedaan, de voettocht althans. We bezochten het dorp aan het einde van de middag na een bezoek aan Colmar. Ik had eigenlijk een typisch Elzasser dorp verwacht waar je er zo veel in dit deel van Frankrijk. En dat is Eguisheim ook wel maar het heeft daarbij ook nog iets eigens waardoor het dorp een uniek karakter heeft.
Vanaf boven is de ronde vorm van het dorp goed te zien.
Aangezien we niet direct een parkeerplaats konden vinden in het centrum van het dorp volgden we het bord met de ‘P’. Die leidde ons naar een parkeerplaats buiten het dorp en dat bleek helemaal geen ramp.
De wandeltocht bracht ons namelijk langs de ooievaars opvangplek en dat is helemaal leuk. In tegenstelling tot het ooievaarspark in Hunawhir is die in Eguisheim niet groot en wordt er ook weinig aan gedaan. Niet dat de beesten niet goed worden opgevangen maar het heeft niet de functie om toeristen te vermaken of informeren. Veel meer dan een paar ruime kooien is het eigenlijk niet.
Dat mocht de pret niet drukken want er was helemaal niemand toen wij er waren en dan kan je de vogels wel goed van dichtbij zien. Niet dat de ooievaars zich iets van ons aantrokken, die deden gewoon hun ding.
Rond centrum
Na een korte wandeling loop je eigenlijk zo het centrum in. Je weet onmiddellijk dat het centrum nadert omdat die compleet is afgesloten door een rondweg die als een slotgracht het centrum van het dorp compleet afsluit.
Ben je eenmaal deze weg overgestoken dan ontdek je het karakter van het dorp. Het is namelijk gebouwd om het kasteel dat in het midden stond. De binnenste huizenblokken zijn nog tamelijke gezellig rotzooi maar door omheen zijn twee straatjes gebouwd die helemaal rondom de kern lopen. Het lijkt op de grachten van Amsterdam maar dan veel kleiner en wel helemaal rond.
En net als in Amsterdam heeft dat een bijzonder mooie ruimtelijke werking maar dan op een iets andere schaal. De ronde straten buigen namelijk voortdurend waardoor je nooit zicht krijgt op de complete straat. Hierdoor verveeld het nooit, zeker niet omdat het dorp vol staat met leuke huizen en panden. Het zelfde effect zie je bij de grachten in Amsterdam.
Kapel
Maar ook de ‘binnenkant’ van Eguisheim is de moeite waard. Zoals al eerder gemeld stond in het midden van het dorp oorspronkelijk een kasteel. Daar is nu alleen nog de kapel van over. Deze staat naast een raar bouwsel op een soort verhoging op een bijzonder aardig plein.
De kapel binnenlopen is verplichte kost want hij is van binnen nog helemaal geschilderd. Dit zal voor veel mensen even wennen zijn maar zo zagen de meeste kerken er in de middeleeuwen uit. Hoewel er in die tijd weinig met kleur werd gedaan, het was duur en veel kleuren werd als duivels gezien, waren het juist de kerken die bont werden beschilderd.
Voor ons doet het een beetje raar en komt het zelfs een beetje kitscherig aan maar dit heeft te maken met ons beeld van de middeleeuwen. Er zijn meer kerken te vinden in Frankrijk, in Ansoius in de Provence bijvoorbeeld, maar zo’n kleurrijke kerk is toch wel bijzonder.
Naast wijn en grote vogels is Eguisheim ook beroemd omdat het de enige Paus uit de Elzas heeft voortgebracht. Bruno d’Eguisheim werd hier in 1002 geboren en schopte het in 1049 tot Paus Leo IX. Hoewel hij maar zes jaar op de zetel in Rome zat is hij wel belangrijk geweest. Zo maakte hij ruzie met Willem de Veroveraar en stond hij aan de basis van de breuk met de christelijke kerk in het oosten dat bekend staat als het Groot Schisma.
Wij bezochten in het dorp in de herfst en dan is de streek bijzonder mooi. Hoewel de streek altijd wel druk is, viel het tijdens ons bezoek aan Eguisheim eigenlijk wel mee. Er liepen wel wat toeristen rond maar het was zeker niet storend.
Het dorp heeft genoeg winkeltjes, bars en restaurants zonder dat je het idee hebt om in Disneyland terecht te komen. Omdat wij toch een beetje trek hadden gekregen kochten wij een pretsel. Die kan je overal in de Elzas kopen maar dit was de zoete variant. Die zou ik zeker ook eens proberen als je in de streek bent!
Eguisheim is vooral een dorp waar je moet genieten van de gezellige straatjes, pleintje en prachtige huizen. Het is gewoon heel erg mooi en dat vonden de Fransen ook want het dorp werd in 2013 gekozen als Le Village préféré des Français, een televisieshow waar jaarlijks het mooiste dorp van Frankrijk word gekozen.
Rogier SwagermanMittelbergheim: wijndorp in de Elzas *
Wijnbouw
De wijnbouw is al heel oud in Mittelbergheim. Volgens de bronnen werd hier al door de Romeinen druiven verbouwd om het edele vocht te produceren. Uit die tijd in het dorp niets meer te vinden maar op het centrale pleinstaan prachtige huizen in renaissance stijl. Verder heeft Mittelbergheim twee kerken , een katholieke en een protestantse. Dat is voor Nederlanders niet echt iets bijzonder, maar in Frankrijk zie je dat niet heel vaak. Behalve dan weer in de Elzas waar in bijvoorbeeld Hunawihr zelfs twee verschillende diensten in één kerk worden gegeven.
Vanaf het dorp heb je een prachtig uitzicht over de wijngaarden waar met name de Sylvaner druif wordt verbouwd. Deze had in het verleden niet zo’n goede naam omdat de kwaliteit van de wijn niet altijd even goed is. Uit ervaring kan ik vertellen dat de Sylvanerwijn uit de Elzas goed te doen is. Proeven die je in één van de vele cave’s die elk hun eigen gesmeden uithangbord hebben.
Mont Sainte-Odile
Een bezoek aan Mittelbergheim is niet compleet met een beklimming van de Mont Sainte-Odile. Deze berg met zijn begroeide kliffen van zandsteen speelt een belangrijke in de geschiedenis en de identiteit van de streek. De naam dankt de berg aan de patroonheilige van de Elzas die in de zevende eeuw hier stierf.
Het is echter duidelijk dat de berg voor het christendom al een plek was voor mystiek en geloof. Sinds de elfde eeuw staat er een klooster en die is zeker de moeite waard om te bezoeken. Het uitzicht vanaf het terras van het klooster over het Rijndal is indrukwekkend.
cc-Sami-KeinänenSeillans: dorp in de Var
Bargème: het hoogste dorp in de Var
Semur-en-Brionnais: Bourgondisch dorp met een rijk verleden ***
Kasteel van Semur-en-Brionnais was in de middeleeuwen het bestuurlijke centrum van de streek.
Bij binnenkomst van het dorp hadden we een kasteel gezien en we besloten die kant op te lopen. Nadat we een paar straatjes te hebben doorkruist stonden we op het aardige plein voor het kasteel en wisten dat we goed zaten. Hoewel er een weg loopt over het plein zag het er heel gezellig uit. Er was een terras ingericht met verschillende plastic tafels waar een groot gezelschap en een stel Amerikanen zaten te lunchen. Vanaf het restaurant dat zich tegenover het kasteel bevindt, liep een vrouw met grote schalen goed ruikend voedsel druk heen en weer. Ik werd helemaal blij van dit tafereel.
Hoofdstad van de Brionnais
Semur en Brionnais was ooit de hoofdstad van de streek en vanaf hier regeerde een baron. Om de boel een beetje aanzien te geven deed hij dat vanuit een kasteel waarvan het Donjon uit de negende eeuw stamt en er voor een groot deel nog staat. Wellicht was het in die tijd een dergelijk optrekje ook handig om de vijanden van je af te houden. De twee ronde torens zijn minder oud, zij dateren uit de achttiende eeuw en dienden als gevangenis.
De bekendste inwoner van Semur is geboren in het Donjon, ene Heilige Hugo. Als zoon van de baron maakte hij carrière in de kerk en werd uiteindelijk abt van het grote klooster van Cluny en daarmee één van de machtigste mannen van West-Europa. Zijn zus deed het ook niet slecht want die trouwde met de hertog van Bourgondië, in die tijd al één van de machtigste mannen van Frankrijk.
Cluny
In Cluny stond het grootste klooster van Europa die honderden andere abdijen aanstuurde. Onder Hugo beleefde de orde van Cluny zijn hoogtepunt van zijn macht. De man stond zestig jaar aan het hoofd van de orde, was de peetvader van de Keizer en selecteerde de Paus uit zijn staf. Tot slot liet hij in Cluny de grootste kerk van West-Europa bouwen.
De kerk Saint Hilaire heeft een eenvoudig vormen. De bogen in de toren hebben een mooie diepte werking.
Cluny is niet ver weg en ook in Samur is de invloed van de eens zo grote orde nog duidelijk te zien. Het kerkje Saint Hilaire staat een tweehonderd meter van het kasteel en is een prachtige voorbeeld van een Romaanse architectuur zoals Cluny het mooi vond. Vanaf het kasteel loop je door een steegje dat uitkomt op nog een plein met aan één kant hoge platanen. Aangezien het nogal warm was hebben we in de schaduw van deze bomen wat gegeten. Stokbrood met heerlijke ham en kaas en een goede melon stond er op het menu. Tijdens onze picknick kwam er ineens een hele colonne paarden uit een steegje die ging picknicken op het veld voor het kasteel.
Romaans
Na onze lunch hebben we de kerk eens goed bekeken. Het gaat hier om een Romaans exemplaar met redelijk eenvoudige wat gedrongen vormen. Dat kan ik wel waarderen. Het koor heeft een ronde kranskapel en op de vliering staat een kloeke achthoekige toren waarvan de bogen opvallen omdat die diepte geven. De vorm van de kerk is dan eenvoudig, dat wil nog niet zeggen dat het gebouw saai is. Op verschillende plekken zijn er allerlei versieringen aangebracht. Zo zijn er onder de daklijst allerlei gebeeldhouwde figuren te zien en als je goed kijkt zijn er meer van dit soort details te ontdekken.
Boven de west ingang is boven één van de deuren een tympaan met het laatste oordeel te zien. In het midden zit Jezus als rechter met de evangelisten om hem heen. Daaronder wordt de mensheid beoordeelt met aan de rechterkant de hel waar duidelijk een duivel is te zien. Het is een aardig tafereel en zeker de moeite waard om even te bekijken. De figuren zijn vrij grof en hebben niet de dynamiek zoals in bijvoorbeeld Conques. Binnen in de kerk valt het balkon onder het hoofdingang direct op. Deze wordt gedragen door een merkwaardige uitbouw die in een punt uitloopt, die doet denken aan een cornetto.
Belastingskantoor
Kamer in het oude belastingkantoor van Semur en Brionnais waar de gehate gebelle moest worden betaald
Eenmaal uit de kerk lopen we terug naar het kasteel. In het eerder genoemde steegje staat aan de linkerkant een opvallend gebouw dat open blijkt te zijn. Er is niemand en achterin vind ik een enigszins versierde kamer met een grote lange bak. Een boord aan de muur leert dat ik mij in een belastingkantoor bevind en dat hier de gabelle werd geheven. Ergens in mijn achterhoofd wordt een verbinding gelegd met kennis uit de geschiedenisles op de middelbare school en zie ik in gedachte mijn leraar Vermeulen een enorm schema op het schoolbord tekenen. Alle stukjes vallen samen en ik weet het weer!
De gabelle was de belasting op zout dat meer dan eens tot opstanden heeft geleid. Zout was voor de uitvinding van het conservenblik een duur goedje omdat het één van de weinige manieren was om vlees goed te houden. De Franse koning bezat het monopolie en spekte daarmee de staatskas. Hier was het Franse volk niet blij mee, te meer omdat de adel en de kerk deze niet hoefde te betalen.
De bekende opstand kostte de koning letterlijk zijn hoofd en gaf Europa zijn huidige politieke vorm en onze huidige vrijheid; de gabelle was één van de oorzaken van de Franse Revolutie. Dit geeft deze vreemd versierde kamer in Bourgondië een historische waarde. Er zullen ongetwijfeld meer van dit soort gebouwen zijn in Frankrijk, maar die ken ik niet.
Hunspach: vakwerkhuizen en de Maginotlinie
De ingang van het Fort Schoenenbourg
Na de Eerste Wereldoorlog bouwde Frankrijk langs de grens met Duitsland een enorme verdedigingsgordel met tientallen bunkers. Eén van de grootste bunkers in deze Maginotlinie staat vlakbij Hunspach.
De Ouvrage d’artillerie de Schoenenbourg kreeg in juni 1940 de volle laag van het Duitse leger maar het was zo goed gebouwd dat het stand hield. Helaas reden de sluwe Duitsers met tanks om de hele linie heen en konden daarna gewoon doorrijden tot aan de kanaalkust. Frankrijk gooide na zes weken de handdoek in de ring en gaf Duitsland zo de grootste overwinning in zijn geschiedenis. Voor de streek rondom Hunspach had deze nederlaag in 1940 grote gevolgen. De Elzas werd weer onderdeel van Duitsland en zo moesten de mannen bijvoorbeeld dienst nemen in het Duitse leger.
De bunker bij het dorp is in het weekend geopend voor publiek en omvat onder andere een geschutskoepel, keuken en een drie kilometer lange gang waar een treintje reed. In de winter is het dicht. Het hele complex lijkt erg om de Hackenberg in Lotharingen.
Rodemack: het kleine Carcassonne in Lotharingen ***
De middeleeuwse tuin ligt direct onder de muren en zijn een bezoek waard.
Daarmee is het dorpje de perfecte plek voor de eerste lange stop op weg naar zuidelijk gelegen plaatsen. Het ligt maar een paar kilometer vanaf de snelweg en als je nog wil tanken in Luxemburg tijdens de grote vakantiedrukte dan kost het niet zo gek veel meer tijd. Om Rodemack te bereiken rij je namelijk via Luxemburg waar je vlak voor de grens verschillende tankstations zijn.
Nu heb je die wel meer daar, maar het verschil is die daar erg rustig is, zeker als het vergelijkt met die langs de snelweg. Het tanken kost je dus geen tijd en vervolgens rij je zo Frankrijk in. Het tweede dorp dat je tegenkomt is Rodemack waar je lekker rustig een kop koffie kan drinken of een kleine lunch nuttigen. Wel even in Luxemburg een stokbroodje scoren want een Boulangerie hebben ze niet in Rodemack.
Muren Rodemack
Het dorp ligt in een glooiend landschap en doemt ineens voor je op. Het is bijna geheel ommuurd en heeft een prachtige poort met twee dikke ronde torens ernaast. Wij bezochten Rodemack op de terugweg na een weekje in Bourgondië en helaas was de burcht in zijn geheel ingepakt met stijgers. Het is natuurlijk een goede zaak dat het Franse culturele erfgoed goed wordt onderhouden, maar voor ons was het wel jammer want we konden het allemaal niet goed zien.
De muren die er nu staan stammen uit de dertiende en veertiende eeuw. Dat is aardig oud, maar Rodemack is veel ouder. In bronnen uit het einde van de negende eeuw wordt het dorp al genoemd. Rond 910 komt het in handen van de abten van Sint Willibrord waarmee het onder invloed komt van de Karolingische cultuur dat zijn centrum had rond de Maas. Rodemack krijgt een kerk en daar omheen ontwikkelt zich het dorp. De eerste muren worden in de dertiende eeuw opgetrokken die in de loop van de eeuwen steeds worden versterkt en uitgebreid. De poort met de karakteristieke torens worden in de veertiende eeuw door de bewoners zelf gebouwd.
Ondanks zijn strategische belangrijke ligging heeft Rodemack een redelijk rustige geschiedenis; er is nooit echt hard om gevochten. Het behoorde tot 1796 Luxemburg waarna het een eeuw lang geregeld van land wisselde. Eerst was het een deel van Frankrijk, toen werd het Duitsland, daarna weer Frankrijk, vervolgens weer Duitsland en tot slot sinds 1944 weer Frankrijk. Het was een heel gedoe.