Beaumont-Hamel ****De loopgraven van de Eerste Wereldoorlog
Meer dan honderd jaar geleden begonnen de grote landen in Europa collectief elkaar de hersenen in te slaan. Wij kennen dit conflict als de Eerste Wereldoorlog waarin miljoenen soldaten werden afgeslacht op een betrekkelijk klein gebied in Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Na een eeuw zijn de littekens die dit conflict heeft veroorzaakt in het landschap nog altijd te zien. Eén van de grootste en indrukwekkendste plekken ligt bij Beaumont-Hamel. Hier verloor Newfoundland in een etmaal bijna al zijn jonge mannen.
De Eerste Wereldoorlog kan rekenen op steeds meer aandacht. Iets ten noorden van Amiens in Beaumont-Hamel ligt één van de grootste monumenten van de slachting van jonge mannen in Noord-Frankrijk. Hier zijn de loopgraven nog te zien in een gebied waar zich een indrukwekkend verhaal afspeelde.
Meer dan honderd jaar geleden begonnen de grote landen in Europa collectief elkaar de hersenen in te slaan. Wij kennen dit conflict als de Eerste Wereldoorlog waarin miljoenen soldaten werden afgeslacht op een betrekkelijk klein gebied in Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Na een eeuw zijn de littekens die dit conflict heeft veroorzaakt in het landschap nog altijd te zien. Eén van de grootste en indrukwekkendste plekken ligt bij Beaumont-Hamel. Hier verloor Newfoundland in een etmaal bijna al zijn jonge mannen.
Het monument voor de gevallen Newfoundlanders.
Omgaan met het verleden
Langs het voormalig slagveld in Noord-Frankrijk en Vlaanderen zijn er veel plekken met monumenten en oorlogsgraven. Beaumont-Hamel is in mijn ogen één van de indrukwekkendste. Niet in de laatste plaats omdat je hier letterlijk over het slagveld kan lopen waarbij je goed kan zien hoe dichtbij de vijandelijke loopgraven van elkaar af lagen.
Bijzonder is de manier waarop er nu nog wordt omgegaan met de geschiedenis op deze onheilsplek. Nadat het terrein in de jaren ’20 is aangekocht door Newfoundland, werden er een aantal monumenten neergezet om de doden te herdenken. Het terrein wordt door Canada onderhouden en er worden jaarlijks studenten gestuurd om geïnteresseerden rond te leiden. Dat is fijn voor Nederlanders, want ze spreken Engels. Voor de studenten is het natuurlijk een prachtige tijd in Frankrijk, maar ze krijgen zo ook een goed beeld van de geschiedenis van hun land. Misschien een idee voor onze studenten om zoiets in Indonesië te organiseren? Dan blijft dat stuk geschiedenis van ons land ook levendig.
Kleine voorgeschiedenis
Voordat ik het verhaal van Beaumont Hamel vertel, is het nuttig om de achtergrond van dit conflict te schetsen. De geschiedenis van Europa in de twintigste eeuw kan je kort samenvatten met het probleem ‘Duitsland’. Wat was het probleem? Welnu, in tegenstelling tot Frankrijk, Engeland en Rusland is Duitsland pas aan het einde van de negentiende eeuw een eenheid geworden. Daarvoor was het verdeeld in een groot aantal middelgrote en kleine landjes.
Naast de politieke ontwikkeling was Duitsland aan het einde van de negentiende eeuw in een zeer rap tempo geïndustrialiseerd, waarbij het snel de andere grote landen economisch achter zich liet. Duitsland werd in deze tijd de economische motor van Europa en is dat nu nog steeds.
De combinatie van de eenheid en deze economische kracht gaf de Duitsers terecht het idee dat ze zich konden meten de andere landen. Maar hoe modern hun economie was, de blik op de wereld van de Duitsers was nogal conservatief. Wilde Duitsland overleven, zo was de gedachte, dan moest het een groot rijk bezitten. En daarbij werd er met argusogen gekeken naar naar het grootste Rijk dat de wereld ooit had gekend, het Britse Rijk. Wilde Duitsland zijn voorsprong behouden en uitbreiden dan zou het ook koloniën moeten hebben, want dat hadden de Britten immers ook. Nu weten we dat dit helemaal niet nodig is, maar toen was iedereen het er over eens dat het zo moest. Ook in de Tweede Wereldoorlog speelden deze ideeën nog steeds een hoofdrol bij de beslissingen en ambitie van Adolf Hitler.
Duitsland wil niet lang wachten
Monument voor de Schotse Highlanders die in december 1916 uiteindelijk Beaumont-Hamel in handen kregen.
Om dit te bereiken was het Duitsland duidelijk dat enige haast was geboden. Het begreep namelijk goed dat de sterke positie werd bedreigd door Rusland dat in potentie een nog sterkere natie was. Als dit land zich eenmaal zou industrialiseren dan zou het Duitsland makkelijk op alle fronten voorbij gaan. Dat dit geen waanidee was, bleek in 1942 toen Rusland in militaire productie Duitsland voorbij ging. De sterke positie van Duitsland was met andere woorden beperkt houdbaar en als er toch een conflict zou moeten komen, dan liever eerder dan later. Opvallend bij deze wereldbeschouwing is dat de slapende reus aan de andere kant van de Oceaan ontbreekt, terwijl juist de VS in beide conflicten het verschil zou gaan maken.
In 1914 diende zich een crisis aan die door Duitsland werd aangegrepen om een oorlog met Frankrijk en Rusland te beginnen. De eerste maanden begonnen voor de Duitsers goed. Hoewel Groot-Brittannië door de invasie van België ook bij de oorlog werd betrokken, boekte het Duitse leger grote successen en leek het op een overwinning af te stevenen. Maar in de late herfst slaagden de Fransen er echter in de Duitsers vlak voor Parijs tegen te houden terwijl het Engelse leger stand hield in Vlaanderen en het noordwesten van Frankrijk. Het Franse en Britse leger hingen compleet in de touwen, maar de Duitsers kregen het niet voor elkaar om de knock-out uit te delen te meer omdat in het oosten Rusland tot de aanval overging en Duitsland veel mannen die kant op moest sturen. Nu bleken beide kanten niet sterk genoeg om de tegenstander te verslaan waardoor er een patstelling ontstond. De legers groeven zich langs een lang front in en zo ontstonden de loopgraven.
Britse leger
Met name het Britse leger was er slecht aan toe. De Britten kenden bij het uitbreken van de oorlog geen dienstplicht en vertrouwden op een beroepsleger van ongeveer 100.000 manschappen. Hoewel goed getraind, was het niet voorbereid op een uitputtingsoorlog zoals die zich in de late herfst van 1914 ontwikkelde. Het Britse leger dreigde eind 1914 geen man meer over te houden. Wilden de Britten nog iets betekenen dan zouden ze meer mannen in de strijd moeten werpen. De mannelijke bevolking werd opgeroepen zich vrijwillig aan te melden en daar werd massaal gehoor aan gegeven. Niet alleen op de Britse eilanden was dat het geval, ook in de koloniën meldden zich veel mannen om te vechten.
Het duurde echter nog twee jaar voordat de Engelsen genoeg mannen aan het front hadden verzameld om een aanval te wagen. Eind juni 1916 werd samen met de Fransen een offensief ingezet die de geschiedenis in zou gaan als de slag aan de Somme. Beaumont-Hamel lag in het midden van de aanvalslinie en hier bevond zich een regiment van ongeveer duizend Newfoundlanders. In tegenstelling tot wat ik dacht, is dit land pas in 1949 bij Canada gevoegd. In 1916 was het dus een apart land binnen het Britse Rijk met ongeveer 240.000 inwoners.
Ook in Newfoundland werd massaal gehoor gegeven aan de oproep om zich te melden voor de strijd. In 1915 had een klein regiment meegevochten bij de invasie van Turkije. Na deze rampzalig verlopen expeditie werd het leger van Newfoundland, aangevuld tot duizend man, naar Noord-Frankrijk gestuurd waar de mannen het flink voor hun kiezen zouden krijgen.
Slag aan de Somme
Gedurende de eerste twee jaar was het in deze sector van het front relatief rustig geweest, maar daar kwam in de laatste week van juni 1916 een einde aan. De aanval ging van start met dagenlange artillerie beschietingen op de Duitse stellingen. Helaas hadden de Britten niet de juiste munitie. Ten eerste gebruikten ze voor een groot deel fragmentatie granaten. Deze granaten ontploffen een paar meter boven de grond in duizend kleine scherven en zijn uiterst effectief tegen soldaten in open veld maar doet niets tegen Duitse soldaten in een bunker.
Een tweede probleem was de kwaliteit van de granaten zelf. Deze waren gemaakt in fabrieken met onervaren arbeiders, omdat de echte specialisten zich massaal hadden opgegeven voor de strijd in Frankrijk. Resultaat was dat naar schatting een derde van de granaten die door de Britten is afgeschoten niet is ontploft. Tot slot hadden de Britten niet genoeg zwaar geschut. Slechts een paar kanonnen waren krachtig genoeg om de Duitse stellingen te vernietigen. De Duitsers hadden zich echter diep ingegraven en hadden naast een slechte nachtrust geen enkele last van de beschietingen.
Voor het moraal van de Britten was het bombardement echter prima. De soldaten waren er van overtuigd dat niemand zoveel granaten zou kunnen overleven. De infanterie verwachtte niet veel weerstand en gingen vrolijk over op de aanval. In de Beaumont-Hamel bestond de eerste aanvalsgolf uit Britten terwijl de Newfoundlanders vlak achter de loopgraven als reserve werden gehouden.
Op 1 juli was het zover. Vlak voor de aanval lieten de Britten bij Beaumont-Hamel een enorme mijn ontploffen die ze via een tunnel onder het Duitse commandocentrum hadden geplaatst. De krater die de ontploffing heeft geslagen is nog altijd aanwezig. Voor de Duitsers was dit het teken om de machinegeweren te voorschijn te halen en een slachtpartij onder de aanvallende Britten aan te richten.
Het slagveld gezien vanaf de Engelse kant. Op de voorgrond de voorste loopgraven. In het midden de ‘danger tree’ , de Duitse stellingen bevonden zich onder de bomenrij die nog net zichtbaar is.
Naast de monumenten, de loopgraven en de graven is er op het terrein een klein gebouw neergezet waar een tentoonstelling is ingericht. Hier is onder andere de uitrusting van de Britse soldaten te zien. Deze jongens werden met ruim dertig kilo aan bepakking de loopgraven uitgestuurd je hoeft weinig voorstellingsvermogen te hebben om te bedenken dat dit de bewegingsvrijheid nogal beperkte. Niet echt handig als je de kogels van een machinegeweer moet ontwijken.
De eerste aanvalsgolf moest zich een weg banen door het niemandsland. Je hoeft geen militair genie te zijn om nu nog te zien dat dit geen eenvoudige klus was. Te meer omdat het terrein niet helemaal in het voordeel was voor de Britten. De aanvallers moesten na het verlaten van hun loopgraven eerst een stukje omlaag om vervolgens een helling te beklimmen waarop de Duitsers zich hadden ingegraven. De Duitse verdedigers hadden vrij zicht op de oprukkende Britten en schoten er op los.
Blunders
Gevolg was dat de eerste aanval vrijwel direct in de soep liep waardoor de Newfoundlanders te hulp moesten schieten. Zij bevonden zich in de tweede linie achter de voorste loopgraven en werden gehinderd door een tactische blunder van het Britse leger. De eerste en tweede linie werden met elkaar verbonden door ondiepe en smalle gangen waar nauwelijks twee man elkaar konden passeren. Op het moment dat de Newfoundlanders wilden aanvallen, lagen deze communicatieloopgraven vol met gewonden en stervende soldaten van de eerste aanvalsgolf. Hierdoor was het voor het regiment onmogelijk het niemandsland in dekking te bereiken.
Het niemandsland is nu nog vol met bomkraters en op bepaalde plekken mag je niet lopen omdat nog altijd gevaarlijke explosieven liggen.
Om de aanval toch doorgang te laten vinden besloot de commandant de loopgraven te verlaten om het niemandsland te bereiken en dat betekende een moeilijke tocht door het eigen prikkeldraad. Voor de wakkere Duitsers die een paar honderd meter verderop lagen, was het opnieuw prijsschieten, dit keer met geweren en kanonnen. Een kwartier na het verlaten van de loopgraven was een groot deel van het regiment al uitgeschakeld. Toch wisten nog veel mannen het verzamelpunt in het niemandsland te bereiken. Dit was een stronk van wat ooit een boom was. Deze boom zou de geschiedenis ingaan als de ‘danger-tree’. Deze boom was tevens het punt die voor de Duitse machinegeweren als mikpunt werd gebruikt met alle gevolgen van dien. Nu staat er op die plek weer een boom, die het punt markeert waar veel mannen het leven verloren.
Aan het einde van de dag bleek dat 80% van de Newfoundlanders het niet had overleefd en dat van de 780 mannen die aan de aanval hadden meegedaan nog maar slechts 68 de volgende dag in staat waren aan een nieuwe aanval mee te doen. In een paar uur werd een complete generatie mannen van Newfoundland afgeslacht. Op deze 1 juli verloor het Britse leger bijna 20.000 mannen en het geldt nog altijd als de dag waarop het de meeste soldaten verloor.
Na zo’n eerste bloedige dag zou je denken dat het wel klaar zou zijn en dat het ‘management’ een andere strategie zou bedenken. Maar helaas voor de soldaten gingen ze er maanden mee door.
Uiteindelijk werd het dorp Beaumont-Hamel, dat je kan zien liggen vanaf de Britse stellingen, pas in december 1916 veroverd. Dit is een afstand van nog geen 1,5 kilometer en je loopt dit nu in een kwartiertje. Het slagveld van Beaumont-Hamel is indrukwekkend en iedereen die de twintigste eeuw wilt begrijpen zou daar eens moeten gaan kijken, want met de gevolgen van deze oorlog hebben wij nog dagelijks te maken.
Video van Beaumont-Hamel
E-Magazine
Kaart van Beaumont-Hamel en omgeving
Les plus beaux villages de France weergeven op een grotere kaart
In de buurt van Beaumont-Hamel
Rogier SwagermanParfondeval: rustig dorp met een eigenaardige kerk **
Landschap Aisne
Waar wij een saai gebied hadden verwacht, bleek dit helemaal niet het geval. Het glooiende landschap is bijzonder fraai, met leuke dorpjes, koeien en schapen. Vooral de sfeer sprak ons erg aan: het is hier rustig. Dit had duidelijk invloed op onze vrienden, want die waren uiterst relaxed, iets wat wij na een dag ook hadden overgenomen.
Rustig is het ook in Parfondeval. Het dorp in de Aisne ligt er netjes bij en het is duidelijk dat de bewoners hun best doen om hun woonplaats er zo goed mogen uit te laten zien. En dat is behoorlijk gelukt, het gras is uitstekend gemaaid en er staan overal bloemen, in de zomer tenminste. Het schijnt dat hier al sinds de elfde eeuw mensen wonen en dat het dorp een paar eeuwen later met de grond gelijk is gemaakt om geheel volgens een strak patroon weer op te bouwen. Of dit waar is, is nog maar de vraag, maar de huizen en straten zijn inderdaad recht en strak.
Vreemd is dat het dorp niet echt een centrum heeft. Wij konden geen winkel vinden, er is geen bakker en in de omgeving is er zelfs geen café of restaurant te vinden. Dat is eigenlijk wel jammer want het dorp nodigt wel uit om even lekker op een terras van een hapje en drankje te genieten. Er is wel een museum met landbouwattributen, maar die was tijdens ons bezoek gesloten. Dat wil niet zeggen dat er niets gebeurt, want bij ons bezoek in juli werd er druk gewerkt. De boeren waren druk met het hooi van het veld te halen, waardoor de straten werden bevolkt met enorme vrachtwagens. Daarnaast was het opvallend dat er veel huizen werden gerenoveerd, het dorp is verre van doods.
Kerk
Pronkstuk van het dorp is ongetwijfeld de kerk, Église St-Médard genaamd. Daarbij is duidelijk dat het gebouw niet alleen is gebouwd voor het zielenheil. De kerk is opgetrokken uit baksteen en is bijzonder stevig gebouwd. De entree met zijn twee torens en schietgaten doet meer denken aan een donjon van een kasteel, dan een portaal van een kerk.
Dit is natuurlijk geen toeval. De kerk is gebouwd in de zestiende eeuw en toen had de streek nogal last van plunderende bendes. De kerk was in die tijd één van de weinige stenen gebouwen in het dorp en werd zo gebouwd dat de bewoners bij naderend onheil een veilig heenkomen konden zoeken. Als je door de streek rijdt, zie je wel meer van dit soort kerken. Er is zelfs een route touristique die je langs de vechtkerken leidt waarvan die van Parfondeval wellicht de mooiste is.
De entree van de kerk heeft ondanks zijn militaire functie elegante renaissance versieringen.
Interieur kerk
De militaire functie van de kerk heeft ook invloed op het interieur. Waar normaal een kerk een grote deur heeft, kom je hier binnen door één van de twee kleine deuren, waarna je terechtkomt in het voorportaal. Hierna kom je in de eigenlijke kerk. Deze ruimte heeft niet de bekende kruisvorm, maar die van een rechthoek, net als de vroeg christelijke basilieken in Italië. De zijkanten hebben wel een verlaagd dak, zodat het toch iets weg heeft van een kerk.
In de kerk is veel gebruik gemaakt van hout, zowel voor het meubilair, als voor zuilen en plafond. Dat geeft de kerk, alsmede door de bakstenen, een bijna gezellige sfeer. Je moet toch wat als je met het hele dorp dagen moet schuilen. Ook bijna alle beelden zijn van hout en sommige zijn een goed voorbeeld van fraai vakmanschap.
Tempel
Naast deze katholieke kerk staat er in Parfondeval nog een kerk. Het betreft hier een protestant exemplaar. Om de niet wetende toerist op het verkeerde been te zetten, staat deze in het dorp aangegeven als tempel. Wij leefden dan ook even in de veronderstelling dat het hier een Romeins gebedshuis betrof en waren dan ook een beetje teleurgesteld dat het hier een negentiende-eeuwse kerk betrof.
Tegenvallende kerk of niet, de geschiedenis is wel interessant. De godsdienstoorlog was in Frankrijk in de zestiende eeuw geëindigd in een remise en deze werd geregeld in het Edict van Nantes. Hierin werd de godsdienstvrijheid van de Fransen geregeld. Lodewijk XIV dacht daar echter anders over en herriep dit edict waardoor de protestanten, ook wel hugenoten genoemd, vogelvrij werden verklaard. Ook de hugenoten in Meaux, ten oosten van Parijs, moesten hun boeltje pakken en vluchten. Zij vonden uiteindelijk onderdak in Parfondeval, waar de katholieken accepteerden dat er nu eenmaal verschillend werd gedacht over het geloof.
Veel andere hugenoten vluchtten naar Nederland en dat heeft de Republiek geen windeieren gelegd. Deze protestanten beschikten namelijk over een uitgebreid economisch netwerk, waardoor Nederland een nieuwe economische impuls kreeg. Wie in Nederland een Franse achternaam heeft, weet bijna zeker dat zijn voorvaderen hugenoten waren.
In de omgeving van Parfondeval
In de omgeving is voldoende te zien en te doen om het hier een weekje vol te houden. Reims met zijn mooie kathedraal ligt op een uurtje en dat geldt ook voor Laon. Historisch gezien is ook de Chemin des Dames interessant. Ceasar, Clovis en Napoleon hebben hier sporen achtergelaten, die vervolgens in de Eerste Wereldoorlog (1917) geheel werden weggevaagd.
Hier startte het Franse leger namelijk een enorm offensief, waarbij voor het eerst ook tanks werden ingzet. Het werd een zeer bloederige strijd dat eindigde in een totale mislukking, waarna het moraal van de Fransen ver onder het vriespunt daalde. De Chemin de Dames is na Verdun de plek waar de meeste Franse soldaten in deze nare oorlog sneuvelden. Een groot deel van de soldaten weigerde nog te vechten en het duurde daarom een jaar voordat de Fransen weer ten aanval gingen.
Montbrun les Bains: dorp met badmogelijkheden in de Drôme ***
De poort van Montbrun les Bains.
De middeleeuwse gebouwen zijn vooral te vinden in het hoge gedeelte van het dorp. Montbrun bestaat grofweg uit twee gedeeltes. Het benedendorp is modern en daar bevinden zich de winkels, hotels, de baden, de campings en andere voorzieningen. Midden in het dorp is een kleine parkeerplaats waarna je na een kleine wandeling het oude gedeelte bereikt. Wie niet omhoog wil lopen, kan ook de auto kwijt boven op de berg maar dan moet je later weer klimmen als je het dorp hebt bekeken.
Pleintje met uitzicht
Het oude dorp is helemaal leuk. Je komt binnen door een poort die je via een klein straatje naar een heerlijk plein leidt. Hier is in de schaduw van de bomen een terras ingericht, compleet met loungebanken en prachtig uitzicht op het dal. In het dal ligt nog een mooi dorp, maar dat hebben wij niet bezocht want het is geen plus beaux village. Het dorp is wel mooi om naar te kijken terwijl je van je drankje geniet.
De wandeling gaat verder via nauwe straatjes en steile steegjes. Halverwege kom je een oude kerk met een fraaie klokkentoren tegen om uiteindelijk te eindigen bij het kasteel bovenop de berg. Helaas voor ons was de kerk dicht en werd het kasteel verbouwd. We werden bijna omver gereden door een grote vrachtwagen die zich met grote snelheid naar het kasteel haastte. Bovenaan de berg heb je een nog beter uitzicht en je kan er heerlijk picknicken onder de bomen.
Fonteinen
Bijzonder in Montbrun les Bains zijn de fonteinen. Er zijn er maar liefst veertien en de dorpelingen zijn er erg trots op. Wij hebben ze niet allemaal gezien, maar van één hebben we wat water gedronken. Het was redelijk warm weer en het smaakte prima. Er is zelfs een wandeling uitgezet die je leidt langs alle fonteinen. En de ware fonteinliefhebber kan zelfs een rondleiding krijgen waar alle geheim worden onthuld. Meer info bij de Office du Tourisme en de wandeling is ook online te krijgen en wel hier. http://www.escapado.fr/Sentier-des-Fontaines-a-Montbrun
Zoals eerder gezegd, was de dag dat wij het dorp bezochten vrij warm en besloten we het Piscine municipal te bezoeken. Gemeentelijke zwembaden zijn over het algemeen prima in Frankrijk en kosten over het algemeen niet veel. Ideaal voor een middagplonsje. Het zwembad in Montbrun bevindt zich in het nieuwe gedeelte bij de camping en vlak naast een fabriek waar lavendel wordt verwerkt. De geur die tijdens dit proces wordt geproduceerd is bijzonder.
Het zwembad zelf is een bijzonder fraai voorbeeld van midden twintigste-eeuwse architectuur. Het is onlangs opgeknapt, goed onderhouden en je hebt het gevoel dat je elk moment Brigitte Bardot tegen het lijf kan lopen. Er zijn vervelendere dingen in het leven. Op een mooie dag is het zwembad zeker een aanrader. Wie luxer wil, bezoekt het kuuroord waar allerlei verwenarrangementen worden aangeboden.
Ook al is Montbrun-les-Bains vrij klein, het dorp heeft voldoende mogelijkheden om je een dag te vermaken. Naast het dorp zelf en de mogelijkheden die de waterbronnen bieden zijn in de directe omgeving nog veel meer activiteiten te doen, zoals wandelen, canyoning en natuurlijk fietsen.
Rogier SwagermanSéguret: dorp boven de wijnranken ***
Het dorp is alleen voor bewoners met de auto toegankelijk en dus parkeer je op een grote parkeerplaats vlak voor het dorp. Het pad vanaf de parkeerplaats is redelijk steil, waardoor ik op mijn slippers goed moest oppassen. Gelukkig even maar, want het pad is niet lang.
Het dorp gezien vanaf de wijngaarden.
Een poort geeft toegang tot het dorp, waarna de weg zich vervolgt langs mooie pandjes met daarin de gebruikelijke ateliers waar plaatselijke kunstenaars hun waar uitventen. Aan de rechterkant heb je een prachtig uitzicht op het Rhônedal.
Kerststal
De Fontaine des Mascarons is een monument en beroemd. Ik zag het verschil niet met andere fonteinen.
Naast wijn is het dorp bekend om zijn kerstviering en met name zijn kerststal. Al sinds mensenheugenis is het traditie dat er in december een levende kerststal wordt tentoongesteld. Dat is tegenwoordig geen reden meer om naar de Provence af te reizen, want tegenwoordig heeft elk zichzelf respecterend tuincentrum een levende kerststal staan, inclusief bijverdienende tieners met smartphone geluidjes.
En net als bij ons, is het in Séguret ook mogelijk om zo’n kerststal in het klein aan te schaffen. Ze hebben er daar in het dorp echt iets van gemaakt, want in tal van winkeltjes kan je schaalmodellen van het gelukkige gezin krijgen. Daarbij moet wel gezegd worden dat de beeldjes prachtig zijn vervaardigd. Als je er van houdt kan je hier je hart ophalen, ook in de zomer.
Fontaine des Mascarons
Naast de keerstuitstalling is het dorp tevens bekend om zijn fontein. Deze Fontaine des Mascarons staat in het begin van het dorp en stamt uit de zestiende eeuw. Het is een fraai werkje met drie maskers die dienen als waterspuwers.
Het kerkje staat hoger op de berg en die bereik je via prachtige straatjes, die in juli vol staan met planten en bloemen. De sfeervolle straatjes en steegjes zijn hier en daar best steil en zijn bestraat met kasseien. Bovenaan de berg vind je de kerk, die bij ons bezoek helaas was gesloten. Naast de kerk vind je hier de resten van een kasteel, een oriëntatietafel en natuurlijk een prachtig uitzicht.
In de buurt van Séguret
De Vaucluse is een prachtig stukje Frankrijk waar veel te zien is. In het westen ligt Orange, een Romeinse stad met een fraai theater en een Nederlandse connectie. Ten oosten van het dorp ligt de Mont Ventoux en in het zuiden Avignon met zijn prachtige binnenstad.
In de koffer naar Frankrijk; de beste reisgidsen
Omdat we al jaren naar Frankrijk gaan, hebben we flink wat ervaring met reisgidsen en het leek mij een goed idee om deze te delen. Daarbij moet direct worden opgemerkt dat dit een persoonlijke mening is. De voorkeur die ik heb voor reisgidsen heeft alles te maken met onze manier van vakantie vieren, onze interesses en in minder belangrijke mate het budget dat ik bereid ben er aan uit te geven.
Wie zich een beetje oriënteert op reisgidsen over Frankrijk, op het internet of in de boekhandel, ziet al snel door de bomen het bos niet meer. Naast atlassen zijn er campinggidsen, gidsen voor campers, voor natuurliefhebbers, voor wandelaars, voor alleenstaande ouders en speciale gidsen voor hondenliefhebbers. Dit zijn ongetwijfeld leuke en interessante boeken, maar ik koop ze eigenlijk nooit.
Literaire gidsen
Daarnaast zijn er de literaire reisgidsen waarin Frankrijk, of een deel daarvan, door middel van een persoonlijk verhaal wordt behandeld. De kwaliteit van deze boeken is heel verschillend en sommige zijn erg leuk. Ik mag ze graag lezen op het terras bij de gîte en haal er ook best leuke tips uit. Nadeel is wel dat ze meestal maar heel beperkt informatie geven en altijd net over een gebied waar ik niet zit. Daarnaast is de informatie in deze boeken niet echt toegankelijk waardoor het moeilijk is om iets op te zoeken. Deze boeken zijn kortom leuk om er bij te hebben.
Algemene reisgidsen
Hoewel de nieuwe varianten reisgidsen best aardig kunnen zijn, zijn het toch de klassieke reisgidsen die je wilt hebben. Geen gedonder maar gewoon een logisch ingedeeld boekje over de streek, de geschiedenis, het eten, het landschap en de cultuur. En gelukkig worden deze ook gewoon gemaakt en er is zelfs een ruime keus.
Kennelijk is Frankrijk te groot voor één boekje want bijna alle uitgevers geven van elke streek wel een aparte gids uit. Zo heb je een gids voor de Provence, Bourgondië, Les Landes, Loire en ga zo maar door. Als je, zoals wij, het liefst meerdere streken per vakantie bezoekt, moet je dus meerdere gidsen aanschaffen. Daar staat weer tegenover dat de gidsen dunner en handzamer zijn en bovendien meer informatie bevatten.
ANWB Goud
Van vier series heb ik ooit een deel aangeschaft; de ANWB, Michelin, Lonely Planet en Capitool. De ANWB gids is uit de reeks Goud en gaat over de Provence. Het is een prima gids met mooie plaatjes, veel kaarten en goede informatie tegen een leuke prijs. Het heeft een langwerpig formaat en is niet te dik zodat je hem makkelijk kan meenemen. Maar uiteindelijk mis ik toch iets aan deze gids. Naar mijn smaak staan er net iets te veel foto’s en te weinig informatie in. Ik heb het daarom maar weggegeven en een andere gids voor dit gebied gekocht.
Lonely Planet
De Lonely Planet France is een uitzondering op de regel, want dit boekwerk behandelt namelijk heel Frankrijk. Deze gids is rond de duizend pagina’s dik en dat maakt hem nogal onhandig om mee te nemen tijdens de trips. Toch is dit een fijne gids met voldoende gedetailleerde informatie voor elke streek. Bijna elk leuk dorpje of stadje in Frankrijk wordt wel beschreven, waarvan er veel zijn geïllustreerd met kaartjes en tips. Om de gids niet helemaal formaat bijbel te maken, is er wel bezuinigd op de algemene informatie van de streken. Zo wordt Bretagne omschreven op drie bladzijden en daar is toch wel iets meer over te vertellen.
Capitool
Van deze serie kocht ik ooit eens een gids voor Bourgondië. Ik viel voor de mooi opgemaakte pagina’s met prachtige tekeningen van gebouwen. De Capitool reisgids is ook veruit het mooist opgemaakt en ziet er buitengewoon aantrekkelijk uit. Daarbij ligt de nadruk op beeld en bij deze gids krijg je dan ook spontaan zin om naar het gebied af te reizen. Als je daar eenmaal bent, heb je ook een prima reisgenoot aan Capitool, die je naar de mooiste plekjes leidt. Maar net zoals de ANWB gids beviel deze gids mij ook niet wegens gebrek aan informatie. Ook dit boekje staat niet meer bij ons in de kast. En dat heeft alles te maken met de volgende serie.
Michelin
Over andere landen kan ik geen oordeel geven, maar als je naar Frankrijk gaat, zijn de Groene Gidsen van Michelin gewoon de beste. Het formaat is handig, de informatie is uitstekend en hij is bijzonder logisch ingedeeld. De kaarten zijn helder en met name de eerste hoofdstukken over de cultuur, geologie, eten en andere algemene informatie over de streek, zijn fijn om te lezen, zowel in Frankrijk als thuis voor de voorpret. Natuurlijk ontbreken kaartjes, foto’s en tekeningen niet, maar ze nemen niet heel veel plaats in. Voor elke belangrijke stad of dorp staat er een lijstje met de beste restaurants en hotels in, maar ik moet eerlijk zeggen dat we daar eigenlijk nooit echt naar kijken. De Groene Gidsen zijn in mijn ogen de beste voor in Frankrijk, maar ze zijn ook de duurste. Als je van tevoren weet dat je niet nog eens naar een gebied gaat, dan kan je je afvragen of de gidsen van de bandenfabrikant de juiste investering is.
Andere reisinformatie
Naast de reisgidsen ontbreekt de wegenatlas van Frankrijk nooit in onze bagage. Natuurlijk heb ik GPS maar voordat we op vakantie gaan, bestudeer ik de wegenatlas zorgvuldig, zodat ik zonder hulp van de navigatie blind naar de gîte kan rijden. Je weet immers maar nooit wanneer die Amerikanen die satellieten op zwart zetten en dan rij ik gewoon door naar de vakantiebestemming. Een andere gids die nooit ontbreekt is natuurlijk het boekje ‘Les Plus Beaux Villages de France’. Tot slot is ook de ANWB natuurgids altijd van de partij voor het opzoeken van vreemde insecten en andere beestjes die we onderweg tegenkomen.
Natuurlijk kan je ook op internet informatie vinden over je vakantiebestemming, maar soms moet je echt goed zoeken en dat kost tijd. Hoewel je deze mooie site dus gevonden hebt, hebben wij zelf niet vaak internet in Frankrijk. Dat leidt maar af van waar het echt om gaat. Toch is het wel handig om lokale informatie op te zoeken. Een leuke manier om bijzondere plekjes te vinden is geocaching. Dit is een soort van speurtocht over de hele wereld, waarbij de plaatselijke bewoners ‘caches’ verstoppen. Dat doen ze meestal op bijzondere plekjes met een verhaal waardoor wij op hele leuke plaatsen zijn geweest die de gidsen niet kennen (oude spoortunnels, verborgen watervallen, etc)
Als laatste doe je er goed aan om ter plekke je ogen open te houden. In elke gîte en op elke camping liggen folders van de lokale bezienswaardigheden en daar zitten vaak leuke dingen tussen. Ook op de weg zelf kan je nog veel informatie vinden. De bewegwijzering in Frankrijk is uitstekend en lokale attracties zijn aangegeven met bruine borden. Volg deze en je ontdekt zomaar een ruïne van een oude kerk of kasteel.
Indien je in bezit bent van een tablet of e-reader kan je de reisgidsen van ‘Dorpen in Frankrijk’ downloaden. Dat doe je hier.
Heb je zelf ervaringen met reisgidsen? Laat een reactie achter!
Tourtour: karaktervol dorp tussen de olijfbomen ****
Een dorp met zulke huisjes wil je nooit meer verlaten.
Dit geldt zeker ook voor Tourtour. Na een dag vol activiteiten in de natuur, besloten we aan het einde van de middag toch even het dorp in de Provence te bezoeken. De auto konden we direct voor de ingang van het dorp kwijt, waarna wij lopend de straatjes indoken.
Heerlijke geuren
Na amper tweehonderd meter lopen, kwamen we er door de heerlijke geuren uit een restaurant achter dat de natuurtocht ons behoorlijk hongerig had gemaakt.
Er was geen houden meer aan en voordat we het wisten zaten we achter een koel biertje op het dorpsplein waar drie gitaristen rustige jazz produceerden het plaatje compleet maakten. We wisten het zeker: hier gaan we nooit meer weg!
Een nadeel van een laat bezoek is wel dat de attracties meestal al gesloten zijn. Wij hebben dus een bezoek aan de oliemolen en de verzameling fossielen moeten missen, maar daar ben in een dorp als Tourtour eigenlijk ook niet voor.
Hoewel de oliemolen wel interessant is. Hij dateert uit de zeventiende eeuw en wordt nog steeds gebruikt. In september worden hier miljoenen olijfjes van de bomen rondom Tourtour geperst tot olie. Ben je rond die tijd in de buurt, dan is een bezoekje zeker de moeite waard. Helaas voor ons maar we hebben wel genoten van de schilderachtige straatjes en steegjes waar op het late uur zowaar bewoners te zien zijn. Normaal zijn dit soort dorpjes uitgestorven op toeristen na dan. De lage zon zorgde voor prachtige licht.
Drie kastelen
Hoewel Tourtour niet heel groot is, heeft het toch maar liefst drie kastelen, althans de resten daarvan. Het oudste kasteel, of de ruïne daarvan, dateert uit de dertiende eeuw. Duidelijk is dat hier iets te verdedigen viel tegen de plunderende huursoldaten of ander naar volk.
Vandaag de dag is er nog een puik kasteeltje met peperbustorens te vinden dat nu dienst doet als gemeentehuis. Helaas konden wij vanwege het late uur niet naar binnen. Dat gold ook voor De Saint Denis, een kerkje naar Romaans model. Dat was wel jammer, maar het geeft ons een reden om hier nog eens terug te keren. Wat weer niet zo naar is.
Rogier SwagermanGeld besparen op de Franse tolwegen
De snelwegen in Frankrijk zijn prima, maar je moet er wel voor betalen. Dat vinden wij Nederlanders minder en als je helemaal naar het zuiden rijdt kan het flink oplopen. De Fransen zelf vinden het trouwens ook niet zo leuk, maar die betalen geen wegenbelasting. Als je echter een beetje goed plant kan je op […]
Noyers sur Serein: sfeervol dorp in Bourgondische landschap ****
Noyers ligt prachtig aan de rivier de Serein die het dorp aan drie kanten omringt.
Wij bezochten Noyers in de eerste week van mei. Het weer was niet al te best, maar gelukkig was het gedurende de uren dat we het dorp bezochten net droog. Dankzij al dit water stond het dorp vol met bloemen en bloeiden de blauwe regen er rustig op los. De bevolking leek net wakker te worden van een lange winterslaap en maakte zich op voor een nieuw seizoen met toeristen. In de straatjes en op de pleintjes liepen hier en daar wat toeristen, maar verder was het rustig en konden wij de auto makkelijk bij de kerk parkeren. Ik denk dat dit in de zomer wel anders is en dan zul je de auto buiten de muren moeten zien kwijt te raken.
Het centrum kent een doolhof van kleine straatjes, pleintjes en steegjes met prachtige oude vakwerkhuisjes en mooie arcaden. Er is zelfs een klein museum met lokale volkskunst en een ruimte waar de plaatselijke kunstenaars hun werk tonen. Helaas was het dicht bij ons bezoek.
De inwendige mens hoeft zich hier nooit te vervelen, want het dorp bezit redelijk wat eethuisjes, brasserie’s en restaurantjes. Aangezien het midden in een goed wijngebied ligt, zit het met het drinken ook wel snor. Wij kozen ervoor om te picknicken aan de oever van de rivier, maar na bestudering van de menukaarten hadden we hier toch wel spijt van. Je kan in Noyers volgens mij prima eten!
Het centrum van het dorp heeft veel sfeervolle straatjes en steegjes.
De huizen zijn van het type vakwerk die je wel meer in het noordelijke gedeelte van Frankrijk tegenkomt. Ze zijn bijzonder oud, sommige uit de vijftiende eeuw, en veel zijn rijk versierd met houten beelden. De mooie huizen laten de rijke geschiedenis van het dorp zien. In de late middeleeuwen ontwikkelde Noyers zich tot een marktplaats voor wijn en andere landbouwproducten. Het jaarlijkse truffelfestival in November is daar nog een voorbeeld van.
Genoeg te doen in de zomer
In de zomer is het alles behalve een saaie boel in het dorp. In juni zijn er brocante markten waar ook professionele handelaren op afkomen. Je zou daar zomaar wel iets bijzonders kunnen scoren. In juli is er een muziekfestival en in de eerste week van augustus wordt dit nog eens dunnetjes overgedaan.
Volgens verschillende reisgidsen moet het dorp na zonsondergang bijzonder mooi zijn, dankzij de sfeervolle verlichting. Wij hebben dat helaas niet meegemaakt.
Na een bezoek aan het centrum is een wandeling langs de oostelijke kant van het dorp de moeite waard. De rivier de Serein loopt hier vlak langs het dorp en er staan nog een aantal oude torens van de muur. Aan de andere kant van het water is een weide waar, toen wij er waren, net een koe een kalfje had geworpen. Na een half uurtje kon het jonge beest na zware aanmoedigingen van zijn moeder op vier poten staan en besloten wij door te lopen.
Ruïne
Aan het einde maakt de straat een scherpe bocht en voert je weer het centrum in. Als je een beetje condititie hebt, is het raadzaam om rechtdoor te lopen waar een soort bospad loopt. Na ongeveer 200 meter zie je aan je linkerhand een steile trap die je naar de ruïne van het kasteel brengt. Dit is een behoorlijke klim op een trap van houten bielzen. Als je je tijd neemt, is het voor iedereen zonder rollator te doen, al kan het bij nat weer behoorlijk glad zijn.
De werkplaats bij de opgravingen van het kasteel.
Boven vind je een overblijfsel van het kasteel. De boel zit voor een groot deel nog in de grond en er wordt nog druk gegraven en gerestaureerd. Toen wij er waren was er niemand, maar niets was afgesloten. Er stonden hier en daar wel bordjes ‘interdit’, maar verder konden we de werkplaats van de archeologen en restaurateurs goed bekijken. Leuk! Naast de eerste verdedigingsmuur stonden grote brokken steen waar half afgemaakte beelden waren uitgehakt.
Dat er nog veel werk aan de winkel is bij deze opgravingen is duidelijk te zien als je verder naar boven klimt. Waar ooit het donjon, het hart van het kasteel, stond, heerst nu het bos. Het loont om hier toch even verder te lopen, want aan de andere kant van de heuvel zijn een aantal prachtige uitzichtpunten over het dorp en de omgeving.
Ideale overnachtingsplek
Noyers ligt in het noorden van Bourgondië en op een klein kwartier van de A6, beter bekend als de Route du Soleil. Het is eigenlijk de perfecte stopplaats als je via Parijs naar het zuiden rijdt, op zo’n 700 kilometer van Amsterdam. Noyers is een flink dorp met genoeg restaurantjes en leuke hotelletjes of chambres d’hôtes. Dus heren: als je je geliefde echt wilt verrassen, plan dan hier je tussenstop naar het zuiden, ze zal de rest van de reis uit je handen eten.
Als je wat langer in Bourgondië wilt blijven, is Noyers een prima uitvalsbasis. In het dorp vind je een bakker, een slager en maar liefst twee supermarkten. Vooral de slager zag er bijzonder hoopvol uit. Denk bij de supermarkten niet aan hypermarches, maar ze hebben wijn, bier en frisdrank. Genoeg om te overleven.
Als je bij de Ruïne doorloopt kom je op een prachtig uitzichtpunt.
Bij één van de supermarktjes staat een tafeltje met stoeltjes op het smalle stoepje voor de deur. Tijdens ons bezoek namen daar drie Australische toeristen verwachtingsvol plaats. Mijn zoon en ik moesten er wel om gniffelen toen we het winkeltje binnengingen. Tot onze verbazing moesten wij wachten voor het afrekenen, omdat de bazin druk bezig was met koffie serveren. Buiten troffen we de tegen de jetlag vechtende toeristen genietend achter hun kopje Senseo aan.
Overnachten is mogelijk in de verschillende hotels, chamdres d’hotes of gîtes. Wij bezochten Noyers begin mei en toen waren er nog genoeg accomodaties vrij. Dat zal in de zomer wel anders zijn, dan zal je moeten reserveren. Er is ook een kleine camping, type manucipal. Hier geen glijbanen, animatie of luxe toiletblokken, maar wel karakter, rust en waarschijnlijk een lage rekening.
De mooiste dorpen van Bretagne
Bretagne ligt als een enorme golfbreker in de Atlantische Oceaan in het westen van Frankrijk. De streek heeft een zeer eigen karakter dat is gevormd door de kust en het ruige landschap. De kust is bijna 3.000 kilometer lang en bestaat uit duizenden inhammen, kliffen en binnenzeeën. Een heerlijk land om vakantie te vieren.
Rogier SwagermanDe mooiste dorpen van Normandië
Normandië ligt in het westen van Frankrijk en is al sinds de negentiende eeuw geliefd bij toeristen. De streek heeft een gemoedelijk landschap en beschikt bovendien over een mooie kust met schitterende stranden. Normandië heeft een lange geschiedenis en dat maakt het nog interessanter.